مرحوم نراقی در بیان مذمت مال در کتاب اخلاقی خود ( معراج السعاده) می نویسد : خداوند عالم می فرماید ای کسانیکه ایمان آورده اید مشغول نسازد مالها و اولاد شما ، شما را از یاد خدا و کسانیکه چنین کنند ایشان زیانکارند و در جایی دیگر می فرماید : جز این نیست که اموال و اولاد شما فتنه اند از برای شما که با آنها شما را امتحان می نمائیم . پیامبر فرمود : بدترین امت من مالدارانند و دوستداران فرزند آدم سه چیز است یکی تا وقت مردن با اوست و آن مال است و یکی دیگر تا لب گور همراه او می آید و آن اهل و عیال است و سوم تا عرصه محشر همراهی او می کند و آن اعمال است .
مرحوم نراقی در ادامه این بحث بعد از آوردن چند حدیث دیگر از پیامبر (ص) به این روایت اشاره می نماید که پیامبر فرمودند : در روز قیامت مردی را بیاورند که از حرام در دنیا مال جمع نموده بود و در حرام صرف کرده بود پس امر شود که او را در جهنم افکنند و دیگری را بیاورند که مال از حلال جمع کرده و در حرام مصرف نموده خطاب رسد که او را به جهنم برند و مردی دیگر را بیاورند که مال از حرام کسب کرده و در مصرف حلال خرج نموده خطاب رسد که او را هم در جهنم برند و مردی دیگر بیاورند که مال از حلال جمع نموده و بحلال خرج نموده خطاب رسد که او را بازدارید شاید در طلب این مال ضرر به یکی از اموریکه بر او واجب بوده است رسیده باشد ، مثل اینکه نمازی را از وقتش تاخیر انداخته یا کوتاهی در رکوع یا سجود یا وضوی آن نموده . جواب دهد که پروردگارا مال از حالا به دست آوردم و به حلال خرج کردم و یکی از واجبات خود را ضایع نکردم ، خطاب رسد شاید به جهت این مال بر اقران ( نزدیکان ) و امثال ( مردم ) فخر کرده و به مرکبی یا لباسی مباهات نموده باشی . عرض نماید پروردگارا چنین چیزی را نکرده ام ، خطاب رسد که شاید کوتاهی و منع نموده باشی حق کسانی را که من امر کردم که به آنها بدهی ( زکات و خمس ) بسادات و یتیمان و مساکین و راه گذران ، عرض کند که پروردگارا هیچ حقی را که فرموده بودی ضایع نکردم در این موقع این جماعت ( یتیمان ، فقرا، سادات، در راه ماندگان ، مساکین ) حاضر می شوند و در مقام مخاصمه( جنگ و جدل ) در می آیند اگر توانست جواب آنها را بدهد ومعلوم شد که حق آنان را داده و هیچ فخری و مباهاتی نکرده و واجبی از او ضایع نشده خطاب می رسد بایست و بیار شکر نعمتی که به تو عطا فرمودم از آنچه خورده و آشامیده و لذتیکه یافته .
فاضل نراقی بد از ذکر این روایت آه می کشد و می گوید کسی که مال از حلال به دست آورده و به حلال خرج کرده و همه واجبات خود را به جا آورده و حقوق الهی را به جا آورده به این دقت محاسبه او را می کنند پس حال امثال ما چگونه خواهد بود که غرق فتنه دنیا گشته ایم و خود را به حال و حرام آغشته ایم و نه از شبهات اجتناب می کنیم و نه از شهواتش و شکم های گرسنه در جوار ما سر بر بالین می نهند و ما انواع غذا ها را می خوریم و به شکر آن نمی پردازیم آه چه بزرگ خواهد بود مصیبت ما و چه عظیم خواهد بود گرفتاری ما و چقدر اندوه و ماتمها که از برای ما باشد .
نمی دانم که دنیا با ما چه خواهد کرد و فردا در حضور پادشاه قهار از عهده جواب چگونه بر خواهیم آمد و در پایان این بحث بیان می کند خوشا بحال کسانیکه از دنیا محروم و بی نصیب اند .
کاربران محترم ضمن مطالعه و فهم دقیق این بحث اخلاقی خواهشمند است در خصوص کسب مال حرام و خرج کردن آن در راه حلال و موارد این نوع خرج کردن ها اعلام نظر فرمائید برای مثال خوردن غذای امام حسین که مقدمات تهیه اسباب آن از راه حرام است یا مسجدی که با پول حرام فردی ساخته شده است به نظر شما چه حکمی دارد ؟
در ضمن به مثل معروف انشاء الله که گربه بود هم توجه داشته !!!
